Dziś pojechaliśmy zwiedzić znajdującą się na terenie Parku Narodowego Brecon Beacons starą kopalnię – Big Pit, czyli „Wielką Dziurę”. Jest to jedna z blisko trzech tysięcy nieczynnych już kopalni węgla na terenie Wielkiej Brytanii. Południowowalijskie zagłębie węglowe było w końcu XIX w. jednym z największych w świecie producentów węgla kamiennego. Przy jego wydobyciu pracowało ponad 1,2 miliona ludzi. Nie wiem ile ludzi zamieszkiwało wtedy Walię, dziś mieszka tu nieco ponad 3,1 miliona. Powierzchnia całkowita Walii, to niecałe 21 tys km2, dla porównania Polski prawie 313 tys km2.

Na wejściu do kopalni zostaliśmy wyposażeni w kaski ochronne z latarką na przodzie ( kask przydał mi się, gdy mimo schylania się walnęłam głową w niski strop). Przewiązaliśmy się też skórzanymi pasami, do których w metalowych pojemnikach przyczepione były maski gazowe na wypadek pożaru. W szafce musieliśmy zostawić wszystkie sprzęty elektroniczne, telefony, kamery, a nawet zegarki. To ze względów bezpieczeństwa, by nie wzniecić iskry. Na dno 90 metrowego szybu zjechaliśmy w metalowej klatce. Mieściła ona 18 osób. To niedużo. Były kopalnie, gdzie windy miały trzy poziomy, a każdy mieścił po 60 ludzi.
Kopalnia Big Pit była najdłużej działającą kopalnią w Walii, węgiel wydobywano tu przez ponad 100 lat. Zamknięto ją w 1980 roku.

Po kopalni oprowadzają zwiedzających górnicy, którzy dawniej w niej pracowali. Nasz przewodnik, Smitty, zaczął pracę w Big Pit jako 16 latek. Opowiadał nam o tym, że wybór zajęcia był dla niego zupełnie oczywistym. Jego dziadek był górnikiem, podobnie jak ojciec. To o kopalni i sprawach z nią związanych rozmawiało się głównie w jego rodzinnym domu. Po sposobie w jaki opowiadał o pracy w Big Pit czuć było, że to była jego pasja. Przyznał, że gdyby tylko wznowili wydobycie węgla wróciłby pod ziemię bez chwili wahania.

Jak się dziś dowiedzieliśmy ciężką pracę w kopalni wykonywali nie tylko mężczyźni, ale i kobiety oraz dzieci od 6 roku życia! Mężczyźni początkowo używali kilofów drążąc tunele i wydobywając ręcznie węgiel, kobiety pchały wózki z węglem, a dzieci czuwały w zupełnych ciemnościach przy śluzach wewnątrz korytarzy. Sześciolatki siedziały przy drzwiach w zimnie, przyświecając sobie jedynie świeczką (o ile ta nie zgasła przy podmuchach powietrza). Na dany im znak dzieci otwierały ciężkie, drewniane drzwi, by wpuścić do tunelu świeże powietrze.
Oprowadzający nas dziś górnik w pewnym momencie kazał zgasić wszystkim lampki na kasku, byśmy poczuli co oznaczają zupełne ciemności. Trudno jest mi wyobrazić sobie siebie samą siedzącą w zimnie i bez światła tyle godzin, a co dopiero małe dzieci…

Nasz przewodnik przez niemal godzinę oprowadzał nas korytarzami, opowiadając o pracy górników. Zaprowadził nas do miejsca, które było podziemną stajnią. Znajdowało się w niej ponad 70 wykutych boksów, każdy kiedyś „zamieszkiwał” jeden koń. Pracujące w kopalni konie spędzały całe swoje dorosłe życie pod ziemią. Raz w roku miały dwa tygodnie wakacji na przełomie lipca i sierpnia. Wtedy wyjeżdżały na powierzchnię. Kończyły pracę, gdy były już zbyt stare i słabe, by nadal ciągnąć wagoniki z węglem. Niestety po tylu latach pod ziemią były też i ślepe.
W kopalni pracowały też kanarki. Ptaki te oddychają 7 razy szybciej niż ludzie. Dlatego też, gdy w szybie ulatniał się metan, zdychały, czym dawały sygnał o niebezpieczeństwie górnikom.Po wyjściu na powierzchnię obejrzeliśmy multimedialną historię pokazującą jak na przestrzeni stu lat zmieniała się praca i narzędzia wykorzystywane do wydobywania węgla. Jak maszyny z czasem ułatwiły tę ciężką pracę. Zwiedziliśmy też muzeum. Było w nim dużo różnych rzeczy, ubrań, sprzętów należących do dawnych górników. Były też pomieszczenia, z których wtedy korzystali – szatnie, prysznice, kantyna. W restauracji zjedliśmy walijskie frytki, z octem i zagryźliśmy ciachem. Za oknem roztaczał się piękny widok na pobliskie wzgórza.

Wracając utknęliśmy na godzinę w korku. Spieszyliśmy się, bo na 17 mieliśmy iść na trening karate. Moja kuzynka i jej dzieciaki regularnie trenują. Dla mnie i dla Janka, to było nowe wyzwanie. Podczas zajęć staraliśmy się skupić i powtarzać kolejne sekwencje ruchów. Nie było łatwo, ale przeżyliśmy.

Artykuł Big Pit – kopalnia węgla w Walii pochodzi z serwisu parawruch.pl.

Mój wewnętrzny zegar obudził mnie dziś przed 6 rano. Próbowałam jeszcze pospać, ale nic z tego. Za oknem ciemno. Dzieciaki obudziły się też i coś tam kombinowały w komputerze. Czekałam, aż zrobi się jasno. O 7 wyszłam w końcu pobiegać. Nigdy poza zawodami nie biegałam po asfalcie. Ale tu nie znam okolic, a bałam się biec gdzieś dalej, by nie zabłądzić. Przed wyjściem zapytałam co prawda syna kuzynki, na jakiej ulicy mieszkają, ale nazwę zapomniałam ledwo zamknęłam za sobą drzwi.

Nawet dobrze się tu biega po chodnikach, bo są puste i wylane z asfaltu, a nie pokrzywione i dziurawe jak nasze z pozbruku czy innych kostek. Caerphilly leży w niecce, otoczone jest wzgórzami. Temperatura rano +2 stopnie, na bieganie może być. Wróciłam do domu rozruszana, domownicy jeszcze spali. Spacyfikowałam mojego syna, by poszedł ze mną po bułki na śniadanie. Poszliśmy w kierunku centrum Caerphilly, tak nam się przynajmniej wydawało. Trafiliśmy na jeden większy sklep, ale otwierają go dopiero o 9, a było za dwadzieścia. W końcu zapytałam jakąś panią, czy jest tu jakiś sklep w pobliżu. W pierwszej chwili wydała się zdziwiona i przestraszona, że czegoś od niej chcę, ale potem wskazała mi drogę ze szczególnym walijskim akcentem. Ja zrozumiałam, że mamy iść na wprost, a Janek wyłapał słowo „spar”. Trafiliśmy do sklepu, ale nic tam nas nie zainteresowało. Nadal mając czas do otwarcia sklepu poszliśmy na wzgórze z ruinami zamku. Był to największy zamek w Cymru ( czyt. Kamri, czyli Walii) i drugi w całej Wielkiej Brytanii. Ruiny otoczone są pełną wody fosą i wyglądają ponuro. Zapewne w słońcu byłyby mniej posępne. Pobiegaliśmy trochę po ładnie przystrzyżonej trawie dla rozgrzewki i ruszyliśmy w kierunku sklepu, który powinien być już otwarty. Niestety okazał się nie tyle sklepem spożywczym co sklepem z artykułami domowymi, poza jedną długą ścianą ze słodyczami i drugą z puszkami różnych przetworów nic nie znaleźliśmy. Ale takiej ilości słodyczy i puszek ze wszystkim jeszcze nie widziałam.

Po śniadaniu pojechaliśmy do St Fagans. Jest to skansen na świeżym powietrzu. Kilka godzin chodziliśmy po nim, oglądając stare, typowo walijskie zabudowania, wnętrza domów, sklepów. Sklepy mnie oczarowały! Pełne imitacji starych towarów, etykiet, plakatów, miały niesamowity klimat. Była i piekarnia. Ustawiliśmy się w kolejce i kupiliśmy gorący chleb. Jest on pieczony na miejscu, wg tradycyjnych receptur. Pychota. Zjedliśmy cały na raz.
Przyglądaliśmy się też lokalnym rzemieślnikom przy pracy. Jeden pan przy użyciu małych dłut rzeźbił w drewnie, podziwiałam jego cierpliwość, inny zajmował się garncarstwem. Można było też spróbować własnych sił. W rzędzie stały domy zbudowane i urządzone wg konkretnych epok, z których pochodziły. Wchodząc do nich można było zobaczyć jak wyglądały i zmieniały się ich wnętrza, toalety, podwórka, ogródki, a nawet chodniki przed nimi na przestrzeni 250 lat. Najstarszy był z 1805 roku, najnowszy z 1985 r. Świetna lekcja historii i kultury dla dzieciaków.

Na koniec pojeździliśmy na walijskich owcach. Teraz pieką nas twarze, od zimna, wiatru lub słońca. Mhm, może się opaliliśmy trochę. Wracając do Caerphilly mogłam za dnia przyjrzeć się kolorowym uliczkom. Tak samo mi się podobały jak wczoraj w nocy. Musimy się tu wybrać na spacer.

Maciej, mąż Agnieszki ugotował nam na obiad pyszne spaghetti. Nie chciał by ktokolwiek mu się po kuchni kręcił więc nie nalegaliśmy. Po obiedzie poszliśmy na najwyższe wzgórze okolicy, Caerphilly Mountain. Spieszyliśmy się, bo zaczynało się ściemniać. Widoki super, warto tu podejść w ciągu słonecznego dnia. Jest to popularne miejsce lokalsów na spacery z psami. Ze wzgórz odchodzi parę ścieżek w pobliskie doliny. Miejscowi spotykają się tu też, by podziwiać okazjonalnie puszczane w pobliskich miejscowościach fajerwerki. Tu je świetnie podobno widać. O 18:30 jest tu już zupełnie ciemno.
Na kolację czeka na nas kupiony w skansenie bara brith – co dosłownie oznacza cętkowany chleb, tutejszy przysmak, tradycyjnie wypiekany ciemny chlebek z różnymi suszonymi owocami i przyprawami.

Artykuł Skansen St. Fagans – Walia pochodzi z serwisu parawruch.pl.