08.01

Budzik zadzwonił o 5:30. Wstaliśmy i zaczęliśmy się szykować do wyjścia. Po kwadransie zadzwonił Meshack, że już jadą. Mieli w centrum Iten znaleźć matatu jadące do Eldoret i nim po nas podjechać, abyśmy nie musieli bez sensu czekać przy drodze. Zadzwonił po chwili ponownie, że już są przy naszej krzyżówce. Wczoraj uzgodniliśmy, że  będą ok 6 więc w pośpiechu zaczęliśmy się pakować. Na dworze czarna noc, mimo to minęło nas kilku biegaczy. Biegli wzdłuż głównej drogi, która jest oświetlona lampami. W bocznych alejkach panuje zupełna ciemność.

Wsiedliśmy do matatu i ruszyliśmy w kierunku Eldoret. Tym razem auto się zatrzymywało częściej niż ostatnio i pomimo kompletu pasażerów zabierało dodatkowe osoby. Widocznie w nocy, gdy nie ma patroli policji mogą sobie pozwolić na takie praktyki.

Po niecałych 40 minutach jazdy byliśmy w mieście. Zaczynało świtać, ale było pochmurno. W Eldoret, które leży około 500 m niżej niż Iten jest znacznie cieplej. Spacerem przeszliśmy przez miasto na drugi punkt, z którego odjeżdżają matatu w kierunku stadionu. Ulice Eldoret już były obudzone do życia. Jeździły matatu, motorki, ludzie otwierali swoje sklepiki. Ulice tu były strasznie zaśmiecone. Meshack mówi, że nie szkodzi, bo oni potem te śmieci zbierają i palą. Wśród odpadków są plastiki, które też puszczają z dymem, zupełnie nieświadomi ich toksyczności. Na każdym kroku jak możemy to staramy się ich uświadamiać. Ile z tego do nich trafia i ich przekonuje, nie wiem. W matatu, którym potem wracaliśmy jechał chłopiec, który po zjedzeniu paczki chipsów otworzył okno i wyrzucił opakowanie na zewnątrz. Yacool szturchnął go mówiąc, że źle zrobił, że powinien dbać o swoje otoczenie. Zarówno chłopiec jak i jego mama byli zaskoczeni, czego ten mzungu od nich chce.

Cała podróż na stadion Uniwersytetu Moi zajęła nam w sumie prawie 2h. Mimo, że to raptem ok 45 km od Iten. Tak właśnie wygląda podróżowanie po Kenii, gdy nie ma się swojego auta. Jest tanio, ale długo. Poszliśmy do głównej bramy prowadzącej na teren uniwersytetu. Weszliśmy do środka i chcieliśmy po prostu udać się w kierunku stadionu. Dzień wcześniej tak właśnie zrobiliśmy, gdy szliśmy na drugi ze stadionów w Eldoret. Niestety tu wejście na teren campusu okazało się bardziej skomplikowane. Strażnik ze stróżówki powiedział nam, że aby wejść na stadion musimy mieć specjalne pozwolenie podpisane przez władze uczelni. Nie pomogło tłumaczenie, że my nie chcemy po stadionie biegać, a tylko go zobaczyć i poobserwować trenujących na nim biegaczy. Być może Meshack z Danielem coś na początku źle powiedzieli i teraz nie było opcji, by to odkręcić. Strażnik pokazał nam skoroszyt, a w nim pisma innych coachów, w tym zagranicznych, którzy też musieli aplikować o taką zgodę. Mocno nas to zirytowało. Bo gdzie niby na tym końcu miasta mamy teraz szukać kafejki internetowej, w której moglibyśmy skorzystać z komputera i drukarki…

Dochodziła 7:30, za chwilę, zgodnie z informacjami uzyskanymi wczoraj, miał zacząć swój trening Eliud Kipchoge. Osoba odpowiedzialna za podpisanie zgody zaczynała planowo pracę o godzinie 8 i wtedy mieliśmy uzyskać potrzebną zgodę. Keniole widząc nasze wyraźne rozdrażnienie zaczęli nas uspokajać, że mamy czas, że po drugiej stronie ulicy jest punkt, gdzie możemy przygotować dokument. No dobra, skoro ten dokument da nam prawo do korzystania z tego obiektu do końca życia, i skoro i tak tu jesteśmy i czekamy, to postanowiliśmy się już więcej nie irytować na kenijską biurokrację tylko iść i dopełnić formalności. Przeszliśmy na pasach przez ruchliwą dwupasmówkę. Droga ta prowadzi do Nairobi i o tej porze jest już na niej dużo aut. Swoją drogą głośno skomentowaliśmy fakt, że przejście dla pieszych zostało wyznaczone dosłownie na środku skrzyżowania i kończyło się na wylocie drogi dojazdowej, nie dając możliwości bezpiecznego dojścia z jednej na drugą stronę. A tu nikt pieszymi, nawet na pasach zupełnie się nie przejmuje. Podnoszenie ręki jak uczą panie przedszkolanki na spacerach też niewiele daje.

Znalazłam jakąś małą tabliczkę na płocie z napisem „print”. Weszliśmy w ciasne podwórko, ale wszystko było pozamykane. Zaczęliśmy rozglądać się po innych budach. W końcu znaleźliśmy miejsce, gdzie chłopak miał komputer. Chłopacy wzięli od niego kartkę i na podstawie dokumentu, który Meshack sfotografował zaczęli rozkminiać co i jak napisać. Tu już zaczynała mi para uszami wychodzić. Wzięłam więc telefon Meshacka, kartkę i długopis i zaczęłam pisać pismo analogicznie do wzoru. Słyszałam tylko za moimi plecami ich „eee” jako podziw, że tak dobrze sobie z tym radzę. Gdy pismo było gotowe dali je chłopakowi, który chciał je teraz przepisać na komputerze. Oboje z yacoolem stwierdziliśmy, że to niepotrzebne, że mamy już naszą aplikację i nic więcej nie trzeba z nią robić. Byli wyraźnie zmieszani, bo przecież wzór był napisany na komputerze. Olaliśmy ten fakt i z dokumentem w ręku wróciliśmy do stróżówki przy bramie wjazdowej. Strażnik pozwolił nam wejść i wskazał drogę do biura uczelni. Śmialiśmy się, bo w tej chwili szliśmy przez sam środek campusu teoretycznie bez wyrażonej zgody na pobyt tu. W biurze uczelni nie było jeszcze osoby odpowiedzialnej za wyrażanie zgód, ale tamte strażniczki zgodziły się byśmy poszli na bieżnię i wrócili za jakiś czas.

Poszliśmy na stadion, biegało po nim kilku Kenijczyków, ale nie było wśród nich Kipchoge. Meshack gdzieś zadzwonił i dowiedział się, że Eliud ma tu być o 9. Postanowiliśmy więc zaczekać kolejne pół godziny. Po następnym kwadransie Meshack odebrał telefon. Dzwonił jego znajomy, podobno sąsiad Eliuda z informacją, że tamten właśnie wrócił do domu po treningu, który zrobił w Kaptagat. Ech. Tak to właśnie wygląda jak nie ma się informacji z pewnych źródeł. Machnęliśmy już tylko ręką i podeszliśmy jeszcze raz do biura zapytać czy nasz dokument jest już podpisany przez urzędnika. Niestety mimo, że dochodziła 9, osoba ta nie przyszła jeszcze do pracy. Dopisaliśmy więc telefon do nas na dokumencie, gdyby ktoś chciał się z nami skontaktować w celu zadania dodatkowych pytań i poszliśmy łapać matatu do centrum Eldoret.

W mieście zaprosiliśmy chłopaków na śniadanie. Poszliśmy do tej samej knajpy „dla niskich ludzi” co ostatnio. Potem wróciliśmy do Iten i poszliśmy do domu odpocząć. Po południu mieli do nas przyjść Lumbazi ze swoim coachem, pooglądać nagrania z Tambach i porozmawiać. Jacek chciał im też pokazać kilka ćwiczeń z jogi, które mogliby zacząć samodzielnie wykonywać. Przyszli około 15. Najpierw na telewizorze obejrzeliśmy filmy. Yacool komentował co widzi i co chciałby poprawić w ruchu Niebieskiego Keniola i kilku innych biegaczy. Potem na kartce starał się wytłumaczyć kluczowe kwestie, które on stosuje w treningu ze swoimi zawodnikami. Na koniec przeprowadził z nimi godzinną jogę. Co jest dla nas zaskakujące, to wszyscy dotychczas sprawdzeni przez nas Kenijczycy mają problem, by w leżeniu na plecach wyciągnąć za siebie proste w łokciach ręce. Czekamy na przyjazd jogina Bartka, jego wnioski i rady dla nich.

Chciałam zrobić chłopakom kenijski czai, ale okazało się to bardziej skomplikowane niż po prostu zalanie herbaty wrzącą wodą i dodanie mleka i cukru. Alex przygotował, a ja się przyglądałam. Najpierw do garnka wlał mleko i trochę wody. Postawił na gaz i wsypał do tego herbatę. Potem za pomocą sitka energicznie mieszał i pilnował by nie wykipiało. Na koniec wsypał cukier, pełne sitko i wszystko razem mieszał, aż się zagotowało. W końcu przelał napój do termosu, był teraz gotowy do rozlania do szklanek. Termos jest tu obowiązkowym narzędziem wykorzystywanym przez Kenijczyków. To w nim podaje się herbatę, a nie bezpośrednio w szklankach.

Gdy chłopaki wyszli od nas poszliśmy jeszcze z yacoolem do pobliskiej knajpki coś zjeść. Tym razem była w niej Nancy, właścicielka. Bardzo otwarta i uśmiechnięta dziewczyna. Porozmawialiśmy trochę o jej biznesie i życiu w Iten. Ona ucieszyła się bardzo z informacji, że za kilka dni będzie nas więcej. Serdecznie zaprasza wszystkich do swojej restauracji na lunch lub kolację. Z pewnością zabierzemy tam grupę, aby poczuli bardziej kenijskie życie.

Artykuł Kenijska biurokracja pochodzi z serwisu parawruch.pl.

02.01

Dziś miałam dwa sny. W ogóle to często dużo mi się śni, w odróżnieniu od yacoola, który twierdzi, że nie ma snów, a przynajmniej rano ich nie pamięta. Ja z moim synem często opowiadamy sobie nocne zdarzenia. Tak więc śnił mi się nasz pies, Sudan. Miał zostać na czas naszego wyjazdu u znajomych. Martwiłam się czy sobie z nim poradzą. Rano pierwsze co zobaczyłam w telefonie to zdjęcia Sudana, które w nocy wysłał mi mój Wujek!

Drugi sen dotyczył bardzo wysokiej góry, chyba było to Kilimandżaro. Chcąc na nią wejść miałam iść po bardzo stromej, pionowej wręcz drabinie. By dojść na szczyt wspinać tak miałam się ponad dwa kilometry. W ciągu dnia okazało się, że i to sobie wyśniłam.

Rano poszliśmy w pobliże bramy wjazdowej do Iten. Spotkany wczoraj Martin, twierdził, że dziś o 9 z tego miejsca rusza na swój trening grupa biegaczy. Byliśmy około kwadransa wcześniej, by niczego nie przegapić. Yacool chciał wziąć motorek i ponagrywać ich w biegu. Czekaliśmy dobre pół godziny zanim ktokolwiek zacząć się pojawiać. W międzyczasie spotkaliśmy Lucy, kelnerkę z Keellu, szła na swoją dzienną zmianę. Z czasem grupa faktycznie zaczęła się zbierać, niektórzy robili krótkie przebieżki na rozgrzewkę. Były zarówno dziewczyny jak i chłopacy. W końcu ok 9:30 ruszyli, w drugim kierunku niż ten, którego się spodziewaliśmy. Pobiegli drogą w stronę hotelu Keellu. Odpuściliśmy więc gonienie ich, będą inne okazje.

W zamian za to postanowiliśmy zobaczyć co znajduje się na najwyższym punkcie Iten. Jest tam duży. okrągły, betonowy zbiornik. Weszliśmy na ogrodzony teren pytając strażnika o imieniu Patrick, czy możemy się rozejrzeć. Zgodził się i pozwolił nam nawet wejść na dach zbiornika, by zobaczyć roztaczający się z niego widok. By tam wejść trzeba było się wspiąć po drabinie, dokładnie takiej jak w moim śnie! Weszliśmy na górę, ale widok przesłaniały korony drzew. W zbiorniku znajduje się woda, która zasila Iten. Lepszy widok jest ze stojącej obok metalowej wieży. Ja nie odważyłam się tam wejść. Yacool wszedł do połowy i się zdyszał.

Potem poszliśmy do knajpki „Mama Rambo”, w której jeszcze nie byliśmy. Od drogi oddziela ją zielony, ładny żywopłot. Wewnątrz pod parasolami z trzciny znajdują się wiklinowe krzesła. Miałam ochotę na naleśniki. Prowadząca knajpę Mama Rambo zgodziła się je dla mnie usmażyć. Zapytała tylko czy jem jajka i czy może je do nich dodać. Zgodziłam się, a ona poszła po nie. Nie było jej dobre 10 minut, zapewne zagadała się z sąsiadką, od której brała jajka. To tutaj norma, rozmowy kurtuazyjne to część kenijskiej kultury. W międzyczasie dostałam termos gorzkiej herbaty. Była do niej dodana limonka i imbir. Ale przede wszystkim pachniała czosnkiem… Może nóż albo deska nie były dokładnie umyte. Naleśniki dostałam po pół godzinie. Wielkie i grube i bardzo smaczne. Yacool przez ten czas nagrywał filmiki z życia Iten. Po powrocie zamierza je zmontować.

O 12 mieli przyjść Meshack i Daniel na jogę. Do tego czasu przyglądaliśmy się kończącym trening biegaczom i Kenijczykom przy ich codziennych zajęciach. Ja nauczyłam dzieci grać w klasy. Ciekawe czy będą kontynuować. Gdy robiłam im zdjęcia przybiegły i zaczęły mi zaglądać przez ramię prawie mnie przewracając. Potem z lekką nieśmiałością próbowały, niby niechcąco, dotknąć moich włosów. To zawsze je ciekawi. Gdy im pozwoliłam, zaczęły mnie tarmosić za włosy głośno się śmiejąc.

Potem poszliśmy do nas. Dzieciaki wbiegły za nami na podwórko i zaczęły się ganiać po tarasie. Przyszli chłopacy, na kolejną jogę. Yacool zrobił im zajęcia. Po południu przyszedł też Errol, spędzić noc u nas. Jutro wyjeżdża z Iten. Errol przygotował dla nas uji. Trudno mi opisać co to właściwie jest. Wygląda jak mąka, którą się gotuje. W smaku jest kwaskowa, dlatego Kenijczycy bardzo mocno to słodzą i przygotowują do picia w płynnej postaci. Errol nie posłodził i dał mniej wody, dzięki czemu uji miało konsystencję budyniu. Dodaliśmy sobie do tego kawałek banana. Wyszło bardzo smaczne, mogłoby spokojnie zastępować owsiankę. Ma sporo węglowodanów i trochę białka.

Pod wieczór wyciągnęłam yacoola na zakupy, by kupić coś na późny obiad. Kenijczycy jadają dinner o 20-21, dla mnie to zdecydowanie za późno. U Piusa kupiliśmy ryż i uji, u Pitris warzywa i owoce. Gdy wróciliśmy Alex zaoferował się, że poszatkuje kapustę i ugotuje obiad. Dziś był ryż, do tego cabbage, awokado i moja pomidorowa surówka. Mimo. że chciałam dziś zjeść wcześniej obiad był gotowy dopiero po 20. Ale warto było poczekać, bo wyszedł pyszny! A teraz idę spać, o ile uda mi się zasnąć z pełnym brzuchem…

Artykuł Prorocze sny pochodzi z serwisu parawruch.pl.

31.12

Yacool zrobił sobie 36h postu, rano wstał i poszedł potruchtać. Wrócił wykończony jakby przebiegł maraton. Stwierdził, że o ile u nas może tak sobie eksperymentować, to tu już niekoniecznie. Klimat i wysokość robią swoje. Ja od rana zrobiłam pranie w ogrodzie, w stylu kenijskich kobiet. Dziś wyjątkowo mocno wiało. Niedokończony płot z blachy falistej hałasował przy mocniejszych podmuchach.
Na śniadanie przygotowałam po talerzu owocowej sałatki. Mango są tu przepyszne.

Przed południem poszliśmy oddać rowery do wypożyczalni. Byłam ciekawa ile nas za nie skasują. Bo co prawda nie z naszej winy, ale mieliśmy je ponad dobę. Zapłaciliśmy tyle ile było ustalone. W sklepie poza wypożyczeniem rowerów można też kupić ciuchy i buty biegowe. Ceny nowych butów wahają się od 65 do 85 USD. Są modele Adidasa, Nike, były też grube Hoki. Na tutejsze ścieżki idealnie spisałyby się Altry Toriny. Ich mięsista podeszwa bardzo dobrze izoluje od ostrych kamieni.

Po drodze spotkaliśmy idącego do nas Meshacka. Wrócił z yacoolem do domu, a ja wstąpiłam jeszcze do warzywniaka kupić coś na lunch. Postanowiłam ugotować dziś w domu. Kupiłam kilka pęczków sukumy i szpinaku, pomidory, cebulę, czosnek, kolendrę, awokado i obowiązkowo parę mango. To nasze standardowe menu. Za wszystko zapłaciłam 3 USD. Kobieta obsługująca sklepik zaproponowała, że poszatkuje dla mnie zielone liście sukumy i szpinaku. Chętnie się zgodziłam. Miała do tego specjalny nóż, z szerokim ostrzem i szparą po środku. Wyszła z tego cała siatka zieleniny. Na jej prośbę zgodziłam się robić w przyszłości zaopatrzenie u niej. Warzywniak ma otwarty codziennie od rana do 20. Powiedziała też, że chętnie ugości nas kiedyś u siebie w domu.
W sklepiku u Piusa dokupiłam 2kg mąki na ugali, za kolejnego dolara. Nie mam jeszcze wyczucia ile potrzeba składników na przygotowanie posiłków. Poza tym często gościmy na lunchu Meshacka i Daniela, Alex też jada z nami o ile ja coś gotuję.

Gdy wróciłam z zakupami do domu yacool zaczynał z Meshackiem i Danielem jogę. Chłopacy rano zrobili swoje treningi biegowe, Meshack 40′, Daniel ponad godzinę. Podczas, gdy oni ćwiczyli my z Alexem zabraliśmy się za gotowanie. Ponieważ do dyspozycji mamy tylko jeden palnik, a ja chciałam przygotować parę dań musieliśmy gotować po kolei. Alex zaczął od uduszenia sukumy. Na oleju najpierw przesmażył cebulę z pokrojonymi drobno pomidorami, potem dodał sukumę i przez kilkanaście minut mieszał intensywnie, by się nie przypaliła. Posiekałam w tym czasie kapustę (cabbage) i Alex przygotował ją podobnie jak wcześniej sukumę. Na koniec dołączył do nas Meshack, który zaoferował się, że ugotuje ugali, podstawowy posiłek większości Kenijczyków. Ja tradycyjnie zrobiłam sałatkę. Wszystko wyszło pysznie i prawie za darmo. W sumie obiad dla 5 osób kosztował nas nie więcej niż 2 USD.

Po obiedzie poszliśmy na spacer po Iten. Yacool chciał pokręcić trochę filmików z życia w wiosce. Idąc zobaczyliśmy dawnego znajomego, który kiedyś nieźle biegał w drużynie RunCzech, Josphata Kiptisa. Długo zmagał się z kontuzją, teraz wrócił do treningów. Zaproponowaliśmy mu spotkanie i wspólny trening. W centrum spotkaliśmy Lumbaziego, niebieskiego keniola z Jacka filmu video. Fajnie, bo z nim Jacek też chciał coś porobić. Zaprosiliśmy go jutro do nas. Tu najpierw trzeba się poznać, oni muszą nabrać zaufania zanim przejdzie się do działania. Przy markecie trafiliśmy na jeszcze jednego znajomego, Tajwańczyka Errola. Poznaliśmy się w Iten dwa lata temu, kiedy jeszcze organizowaliśmy treningi na Kamariny. Errol za kilka dni wyjeżdża do Chin na maraton. Spędził tu kilka miesięcy. Wciąż marzy o kwalifikacji na igrzyska olimpijskie w Tokyo. Musiałby pobiec maraton w granicach 2:20-2:30, by się dostać. Jutro jedzie od rana na Tambach zrobić speedwork, potem mamy się spotkać na trawiastym boisku, gdzie będziemy z chłopakami robić drugi trening techniczny.

Dziś jest Sylwester. Zapytałam w domu Alexa jak obchodzi się koniec roku w Kenii. Powiedział, że większość Kenijczyków, która jest Chrześcijanami idzie do kościoła już ok 20-stej. Tam razem modlą się i śpiewają i tak aż do północy. Wtedy następuje wielka radość z okazji Nowego Roku. Po czym wszyscy się rozchodzą do domów i idą spać. Od rana w Nowym Roku przygotowują jedzenie, w tym mięso, które tu jada się głównie z okazji świąt i ważnych wydarzeń. Potem idą do kościoła na 2-3 h. Po powrocie rodzinnie jedzą wcześniej przygotowane potrawy.
Nasi znajomi biegacze też nie zamierzają dziś imprezować. Jutro od rana mają w planach trening.

Zza okna dochodzą nas jednostajne śpiewy, chyba się zaczyna…
Życzymy wszystkim szczęśliwego Nowego Roku i luzu.

Artykuł Dzień spotkań pochodzi z serwisu parawruch.pl.